Hafta Tatili Çalışmalarında Saatlik Oranlama Yapılabilir mi?

Hafta tatilinde tam gün değil de saatlik çalışan işçilere ne kadar ödeme yapılmalıdır? Hafta tatilinde 1-2 saat çalışan işçiye, saatlik oranlama üzerinden hafta tatili çalışması ödenebilir mi?

İşçilerin hafta tatili çalışması iş hayatında önemli bir yer tutmaktadır.

Hafta tatilinde tam gün çalışan işçinin toplamda 2,5 yevmiye alacağı, Yargıtay kararlarıyla açıklığa kavuşmuş bir husustur.

Ancak 696 sayılı KHK ile kadroya geçen taşeron işçilerin hafta tatilinde çalışmaları halinde toplamda 2 yevmiye alacakları ve hafta içinde 1 gün izin kullanacakları, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yayınlanan Toplu İş Sözleşmesi ( TİS) hükmüdür.

İlgili madde şu şekildedir:

“Hafta tatillerinde çalıştırılan işçilere takip eden hafta içinde bir gün izin verilir. Çalışılan bu hafta tatili günü için toplam iki yevmiye ödenir.”

Dolayısıyla hafta tatilinde tam gün çalışılıyorsa yapılacak ödemeyle ilgili hususlar nettir.

Peki hafta tatilinde tam gün değil de saatlik çalışan işçilere ne kadar ödeme yapılmalıdır?

Hafta tatilinde 1-2 saat çalışan işçiye, saatlik oranlama üzerinden hafta tatili çalışması ödenebilir mi?

Uygulamada işçilerin hafta tatillerinde (genellikle Pazar günü) 1-2 saatlik çalışma yaptığı ve bunun karşılığında tam gün çalışmış gibi hafta tatili ücreti talep ettiği bilinmektedir.

Bu noktada dikkat edilmesi gereken 2 önemli husus bulunmaktadır.

Yargıtay’ın istikrar kazanmış kararlarında, hafta tatilinin işçinin bir haftalık çalışması karşılığında 24 saat olacağı hükme bağlanmıştır.

“Hafta tatili, 7 günlük çalışma periyodu içerisinde kesintisiz 24 saat olarak kullandırılmak zorundadır. (9. Hukuk Dairesi 2015/34272 E., 2019/6327 K.)

4857 sayılı İş Kanunu’nun 46. Maddesindeki hüküm de şöyledir:

“Bu Kanun kapsamına giren işyerlerinde, işçilere tatil gününden önce 63 üncü maddeye göre belirlenen iş günlerinde çalışmış olmaları koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmidört saat dinlenme (hafta tatili) verilir.”

Yani işçinin hafta tatili, 7 günlük süre içinde kesintisiz olarak 24 saattir. Cumartesi günü normal şartlarda mesai günüdür. Ancak kamu kurumlarında genellikle, haftalık 45 saatlik çalışma süresini hafta içi tamamladığı ya da kurumlar çalışmadığı için Cumartesi günü de hafta tatili olarak kullandırılmaktadır.

Bu nedenle Cumartesi günü çalışmayan ve işçilere iki gün hafta tatili kullandıran kurumların, Pazar günü yaptırdıkları saatlik çalışmalar için tam gün çalışmış gibi ücret ödemeleri doğru olmayacaktır. Zira hem Kanun’da hem de Yargıtay kararlarında öngörülen “yedi gün içinde kesintisiz 24 saatlik dinlenme” kuralı Cumartesi izniyle zaten karşılanmaktadır.

Bu noktada kafa karışıklığına yol açan, Yargıtay’ın kapatılan 7. Hukuk Dairesinin 2014/13573 E., 2014/22216 sayılı Kararındaki şu hükümdür:

“Diğer yandan, yukarıda yazılı yasal düzenleme ve ilke kararına göre hafta tatili kesintisiz 24 saat olarak kullandırılmak zorundadır. Hafta tatilinde işçinin 1 saatlik çalıştırılması halinde dahi hafta tatilini kesintiye uğratacağından, ister tam gün çalışılsın ister 1 saat çalışılsın hafta tatili ücretine tam olarak hükmedilmelidir.”

Açıkça görüleceği gibi, 7. Hukuk Dairesi bu kararını, hafta tatili yalnızca Pazar olan işçinin, 24 saatlik dinlenme süresinin kesintiye uğramasına dayandırmıştır.

Dolayısıyla Cumartesi ve Pazar günü hafta tatili olan ancak bu tatilinde günlerinin birinde saatlik çalışma yapan işçilerin, 7. Hukuk Dairesi’nin yukarıdaki kararı kapsamında olmadığı açıktır. Yani bu durumda, Pazar günündeki kısa süreli çalışma için saatlik ücret yerine tam gün çalışmış gibi hafta tatili ücreti ödenmesi yerinde olmayacaktır.

Peki hafta tatili Pazar günü olan işçinin, hafta tatilinde yapacağı saatlik çalışma nasıl değerlendirilmelidir?

Açıklığa kavuşturulması gereken ikinci husus ise hafta tatili Pazar günü olan ve işveren tarafından çağrılıp saatlik çalışma yapan işçinin durumudur.

Uygulamada işçilerin Pazar günü kısa süreli mesaiye gelip tam gün ücret alma yönündeki taleplerine sık rastlanmaktadır.

Ancak özellikle kamu kurumları açısından, Pazar günü 1-2 saat mesaiye çağrılan işçiye tam gün hafta tatili çalışma ücreti ödenmesinin suistimale yol açabileceğini değerlendiriyoruz. Bunu yerine saatlik hesaplama üzerinden ücret ödenmesi doğru olacaktır.

Bu hususta, Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nin 2012/20102 E., 2013/8201 sayılı Kararında, şöyle denilmektedir:

“4857 sayılı İş Kanunu’nun 46. maddesi gereğince işçiye aynı Kanun’un 63. maddesinde belirlenen işgünlerinde çalışması olmak kaydıyla yedi günlük bir zaman dilimi içinde en az yirmidört saatlik dinlenme, hafta tatili verilmesi gerekir. Somut olayda hükme esas alınan bilirkişi raporunda Cumartesi günleri de hafta tatili olarak değerlendirilmiş ise de haftalık çalışma süresi kanuni kırkbeş saati aşmadığından davacının Cumartesi günü çalışmasının fazla mesai kapsamında değerlendirilmesi doğru değildir. Pazar günü işyerinde sadece sabahleyin gazete dağıttığı bunun dışında haftaiçi çalışma günlerinde yapmakla yükümlü olduğu diğer kapıcılık hizmetlerini görmediği tanık anlatımları ve dosya kapsamıyla sabit olduğuna göre davacının pazar günleri yaptığı gazete dağıtma işinin aldığı zaman belirlenerek sadece bu sürenin hafta tatili çalışmalarının tabi olduğu ücretlendirme döneminde fazla mesai olarak hesaplanması suretiyle alacağının tespiti gerekirken tam gün çalışmış gibi % 150 oranında tam gün fazla mesai olarak değerlendirilmesi yerinde görülmemiştir. Daha açık bir anlatımla davacı hafta tatili günü yaptığı iş itibariyle kısmi süreli olarak yani yarım saat, kırkbeş dakika çalışmış ise sadece bu süreye tekabül eden saat ücreti ve bu saat ücretinin % 50 zamlı hesaplanıp alacağı tespit edilmelidir. Mahkemece davacının sadece gazete dağıttığı anlaşılan Pazar günü çalışmasını tam gün çalışmış gibi sayarak zamlı ücret ödemesi ve Cumartesi günlerini de hafta tatili günü olarak kabul etmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.”

22. Hukuk Dairesi bu kararda açıkça, Cumartesi günü çalışan işçinin bu çalışmasını, 45 saatlik haftalık çalışma süresi tamamlanmadığı için fazla mesai kapsamında değerlendirmemiş, haftalık yapması gereken normal çalışma saymıştır. Ayrıca Cumartesi günü çalıştığı halde Pazar günü kısa süreli çalışması için de tam gün değil, saatlik ücret ödenmesine karar vermiştir. Kararda; “Daha açık bir anlatımla davacı hafta tatili günü yaptığı iş itibariyle kısmi süreli olarak yani yarım saat, kırkbeş dakika çalışmış ise sadece bu süreye tekabül eden saat ücreti ve bu saat ücretinin % 50 zamlı hesaplanıp alacağı tespit edilmelidir.” denilerek hafta tatilindeki kısa süreli çalışmalar için saatlik oranlama yapılabileceği yönünde içtihat geliştirilmiştir.

Sonuç olarak; özellikle kamu kurumları açısından Pazar günü için yapılacak saatlik mesailerde, söz konusu Yargıtay kararını da dikkate alarak saatlik çalışma üzerinden oranlama yapılarak ücret ödenmesinin doğru olacağını değerlendiriyoruz.

Bu Yazının PDF formatına ulaşmak için tıklayınız

Ekli Dosyalar

17 Kas 2022 - 10:40 - Fazla Mesai


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kamu İşçileri Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kamu İşçileri hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Kamu İşçileri editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Kamu İşçileri değil haberi geçen ajanstır.