Koronavirüs Nedeniyle İşçi/İşveren Uygulamaları ve Belediye Şirketleri Kısa Çalışmaya Başvurabilir mi?

Koronavirüs işçi ve işverenleri nasıl etkileyecek? Koranavirüs nedeniyle kısa çalışma uygulamasına geçilip işçilere kısa çalışma ödeneği verilebilir mi? Kısa çalışma ödeneğinden yararlanma şartları ve süresi ne kadardır? Belediye şirket işçileri kısa çalışma ödeneğinden yararlanabilir mi?

Haber albümü için resme tıklayın

GİRİŞ

Koronavirüs (Covid-19) nedeniyle Cumhurbaşkanımız tarafından 18 Mart 2020 tarihinde çalışma hayatı ile ilgili olarak aşağıdaki önlemlerin hayata geçirileceği açıklanmıştır. Bunlar;

  • Perakende, AVM, Demir-Çelik, Otomotiv, Lojistik-Ulaşım, Sinema-Tiyatro, Konaklama, Yiyecek-İçecek, Tekstil-Konfeksiyon ve Etkinlik-Organizasyon sektörleri için SGK primlerinin Nisan, Mayıs ve Haziran ödemeleri 6 ay ertelenecek.
  • Asgari ücret desteği devam ettirilecek.
  • Esnek ve uzaktan çalışma modelleri daha etkin hale getirilecek.
  • Kısa çalışma ödeneğini devreye alınacak, bundan faydalanmak için gereken süreçler kolaylaştırılacak ve hızlandırılacak.
  • İstihdamdaki sürekliliği temin etmek amacıyla 2 aylık telafi çalışma süresi 4 aya çıkartılacak.

Bu kapsamda; İŞKUR Yönetim Kurulunca yeni koronavirüs (Covid-19) nedeniyle dışsal etkilerden kaynaklanan dönemsel zorlayıcı sebep gerekçeli kısa çalışma başvurularının yapılabilmesi için karar alınmıştır. Covid-19 salgınından olumsuz etkilendiği gerekçesiyle kısa çalışma uygulamak isteyen işverenler, 23 Mart 2020 Pazartesi gününden itibaren Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezlerine özel olarak oluşturulan elektronik posta adreslerine gerekli belgeleri göndermek suretiyle başvurabilecektir. Kısa çalışma ödemeleri, Aile, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı İş Müfettişleri tarafından yapılacak uygunluk tespitinin ardından gerçekleştirilecektir. Başvuruların yapılması ve sonuçlandırılmasına ilişkin süreç hakkında İŞKUR internet sitesinde (www.iskur.gov.tr) detaylı duyuru yapılacaktır (https://www.iskur.gov.tr/duyurular/kisa-calisma-odenegi-hakkinda/).

Kısa çalışma, istihdamın korunmasına yönelik bir uygulama olup, çalışanların çalıştırılamadıkları süre için, işçilere geçici bir gelir desteği şeklinde yapılan bir ödemedir. Böylece bu uygulama ile işverenlerin de maliyeti azaltılmış olacaktır.

Bu çalışmamızda koronavirüs nedeniyle işçi ve işverenler açısından iş ve sosyal güvenlik mevzuatı uygulamaları değerlendirilecektir.

Bu Makalenin PDF formatına ulaşmak için tıklayınız

1) Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma Ödeneği Nedir?

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nun Ek Madde 2 ve Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma Ödeneği Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre gerekli açıklamalar yapılacaktır.

a) Amaç ve Kapsam: İşverenin, genel ekonomik, sektörel veya bölgesel kriz ile zorlayıcı sebeplerle (işverenin kendi sevk ve idaresinden kaynaklanmayan, önceden kestirilemeyen, bunun sonucu olarak bertaraf edilmesine imkân bulunmayan, geçici olarak çalışma süresinin azaltılması veya faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulması ile sonuçlanan dışsal etkilerden kaynaklanan dönemsel durumları ya da deprem, yangın, su baskını, heyelan, salgın hastalık, seferberlik gibi durumlardır. Korona virüs zorlayıcı bir neden olarak kabul edilmektedir) işyerindeki haftalık çalışma sürelerini geçici olarak önemli ölçüde azaltması veya işyerinde faaliyeti tamamen veya kısmen geçici olarak durdurması hallerinde, işçilere kısa çalışma ödeneği ödenmesi.

b) Kısa çalışma: 3 ayı geçmemek üzere (Cumhurbaşkanı kararı ile 6 aya kadar uzatılabilir) işyerinde uygulanan çalışma süresinin, işyerinin tamamında veya bir bölümünde geçici olarak en az 1/3’ü oranında (Örneğin haftalık çalışma süresi 45 saat olan işyerinde haftalık çalışma süresinin 15 saate düşmesi gibi) azaltılması veya süreklilik koşulu aranmaksızın en az 4 hafta süreyle faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulması.

c) Bildirim: Genel ekonomik, sektörel veya bölgesel kriz ile zorlayıcı sebeplerle işyerinde kısa çalışma yapılmasını talep eden işveren, İŞKUR’a, varsa toplu iş sözleşmesi tarafı işçi sendikasına yazılı bildirimde bulunur.

İşveren bildiriminde aşağıdaki hususları yerine getirmek zorundadır.

– Genel ekonomik, sektörel veya bölgesel kriz ile zorlayıcı sebeplerin işyerine etkilerini ve zorlayıcı sebebin ne olduğunu belirtmek

– İşyerinin unvanını, adresini, varsa toplu iş sözleşmesi tarafı işçi sendikasını, işyeri İŞKUR numarasını (bu numaranın bilinmemesi durumunda İŞKUR’a sorulacak veya https://esube.iskur.gov.tr/Ortak/KullaniciIslemleri/IsverenSorgulama.aspx adresinden kayıt olunup bu numara alınacak) ve sosyal güvenlik işyeri sicil numarasını belirtmek

– Manyetik ve yazılı ortamda İŞKUR’ca belirlenen formatta hazırlanan kısa çalışma yaptırılacak işçilere ilişkin bilgileri içeren listeyi İŞKUR’a teslim etmek,

d) Yeni Tip Koronavirüs (Covid-19) Etkili Kısa Çalışma Talebinde Bulunulması ve Talebin Değerlendirilmesi

Koronavirüsten olumsuz etkilendiği gerekçesiyle kısa çalışma talep eden işveren; buna ilişkin kanıtlarla birlikte Kısa Çalışma Talep Formu ile Kısa Çalışma Yaptırılacak İşçilere İlişkin Bilgileri İçeren Listeyi bağlı olduğu İŞKUR biriminin elektronik posta adresine (EK-3), elektronik posta göndermek suretiyle kısa çalışmaya başvuru yapabilir.

Başvuruların işyerine gidilmeden de belge üzerinden hızlı bir şekilde sonuçlandırılabilmesi için koronavirüsten olumsuz etkilenildiğine dayanak teşkil eden belgelerin başvuruya eklenmesi önem taşımaktadır. Gerektiğinde işverenle irtibata geçilerek ilave belgeler talep edilebilecektir. İşverenlere başvurusunun alındığı yine aynı yolla en kısa sürede bildirilecek ve başvurular uygunluk tespiti amacıyla Aile, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına gönderilecektir.

Uygunluk tespitine konu olan toplam çalışan sayısının değişmesi (işçi giriş/çıkışı) halinde gerekçesi ile birlikte İŞKUR’a 10 gün içinde işverenlerin bildirmesi gerekir.

Uygunluk tespiti yapılması amacıyla talep edilen ve işveren veya yasal vekilince onaylı başlıca bilgi ve belgeler nelerdir?

(Başvuru esnasında belgelerin gönderilmesi, sürecin etkin ve verimli işlemesini kolaylaştıracaktır.)

  • İşverenin Kısa Çalışma Talebine İlişkin Gerekçeli ve Yazılı Beyanı,
  • Ücret Bordroları,
  • İşçi Ücretlerinin ve Bununla İlgili Sigorta Primi ve Vergi Kesintilerinin Ödendiğini Gösteren Kayıtlar,
  • Kısa Çalışma Uygulanan/Talep Edilen Döneme Ait Çalışma Sürelerini Gösteren ve İşçi İmzalarını İçeren Belgeler (Puantaj Kayıtları, İşçi Takibinin Yapıldığı Elektronik Dökümler vb.),
  • Cari Yıl ve Bir Önceki Yıla Ait; Geçici Gelir Beyannameleri ile Tasdikli Mali Tabloların Kayıtları, Üretimde Meydana Gelen Artış ve Azalış Miktarlarını Gösteren Belgeler veya Aynı Döneme Ait Söz Konusu Bilgileri İçerir Nitelikte Düzenlenmiş Tasdikli Bir Mali Analiz Raporu,
  • Alınan ve İptal Edilen Siparişlere ve Sözleşmelere İlişkin Belgeler,
  • Varsa Faaliyetin Kısmen ya da Tamamen Durduğuna İlişkin Belgeler,
  • Varsa İşyerindeki Toplu İş Sözleşmesi Tarafı Sendika ile Kısa Çalışma Uygulanmasına İlişkin Düzenlenmiş Protokol,
  • Varsa Konuya İlişkin Diğer Belgeler.

Uygunluk Tespitine Yönelik Genel Bilgiler

Aile, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığınca alınan kararlar uyarınca, İş Müfettişlerince İŞKUR Yönetim Kurulunca alınan Covid-19 Sebebiyle Yapılacak Kısa Çalışma Uygulaması Kararı uyarınca yapılacak uygunluk tespiti incelemelerinde aşağıdaki hususlar dikkate alınacaktır;

– Tüm incelemeler mahalline gidilmeksizin Aile, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığında veya Grup Başkanlıklarında (ANKARA-Emek Mahallesi, 17. Cadde No:13 Pk: 06520 Çankaya / ANKARA – ADANA-Huzur Evleri Mh.Turgut Özal Blv. No 214 Yükseller Plaza Kat: 1 Çukurova-ADANA – BURSA-Aktar Hüsam Mahallesi Fevzi Çakmak Caddesi No: 45 Osmangazi-BURSA – İSTANBUL-Eğitim Mahallesi Adım Sokak No: 24 Hasanpaşa Kadıköy-İSTANBUL – İZMİR-SSK Rant Tesisleri B1-B2 Blokları Konak-İZMİR:) sadece ilgili başvuru evrakı ve ekleri üzerinden ve tespit tutanağı düzenlenmeksizin gerçekleştirilecektir.

– İnceleme sürecinde başvuru evraklarında eksiklik olduğunun değerlendirilmesi halinde, ivedilikle işverenler ile irtibata geçilerek, söz konusu eksik evrakların elektronik ortamda intikal ettirilmesi istenecek ve inceleme evrak bazında ivedilikle tamamlanacaktır.

– Cumhurbaşkanlığı, Bakanlıklar veya ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından faaliyeti durdurulan işyerleri ile ilgili olarak yapılan uygunluk tespiti incelemelerinde, işyerlerinin sadece bu kapsamda olup olmadığına ilişkin belgeler yeterli olacaktır.

– İşverenlerin yönetimsel kararları çerçevesinde faaliyeti durdurulan veya azaltılan işyerleri ile ilgili olarak yapılan uygunluk tespiti incelemelerinde ise, durumu ortaya koyacak ilgili belgeler yeterli olacaktır.

– Uygunluk tespitine ilişkin olarak Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İş Müfettişlerince rapor niteliğinde yazı düzenlenecektir. Söz konusu yazı ve ekleri, İŞKUR İl Müdürlüklerine KEP (Kamu Elektronik Posta) adresi üzerinden elektronik ortamda gönderilecek olup ıslak imzalı hali ise işyerlerinin dosyasında muhafaza edilmek üzere bilahare gönderilecektir.

– Cumhurbaşkanlığı, Bakanlıklar veya ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından faaliyeti durdurulan işyerleri ile ilgili olarak yapılan uygunluk tespiti işlemi, 4447 sayılı Kanunda düzenlenen asgari ve azami süreler ile birlikte, idari tasarrufun süresi ile sınırlı olup idari tasarrufun sona ermesi ile kısa çalışma uygulaması da kendiliğinden sona ereceği dikkate alınmalıdır.

e) Kısa çalışma ödeneğinden yararlanma koşulları: İşverenin kısa çalışma talebinin uygun bulunması, işçinin kısa çalışmanın başladığı tarihte, 4447 sayılı Kanunun 50’nci maddesine göre (kısa çalışmanın başladığı tarihten önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olanlardan son 3 yıl içinde en az 600 gün süreyle işsizlik sigortası primi ödemiş olanlar. Bu şartların yapılacak düzenleme ile kolaylaştırılması beklenmektedir) çalışma süreleri ve işsizlik sigortası primi ödeme gün sayısı bakımından işsizlik ödeneğine hak kazanmış olması gerekmektedir.

f) Kısa çalışma ile kısa çalışmaödeneğinin miktarı ve ödenmesi: Günlük kısa çalışma ödeneğinin miktarı, 4857 sayılı Kanunun 39’uncu maddesine göre işçiler için uygulanan aylık asgari ücretin brüt tutarının % 150’sini geçmemek üzere, sigortalının son 12 aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının % 60’ıdır. Kısa çalışma ödeneğinin süresi 3 ayı aşmamak üzere kısa çalışma süresi kadardır. Kısa çalışma ödeneği aylık olarak hesaplanır. Kısa çalışmanın günlük, haftalık veya aylık çalışma süresi içerisinde yapılacağı zaman aralığı işyerinin gelenekleri ve işin niteliği dikkate alınarak işverence belirlenir. Kısa çalışma ödeneği, çalışmadığı süreler için, işçinin kendisine ve aylık olarak her ayın 5’inde ödenir. Ödemeler PTT Bank aracılığı ile yapılır.

Kısa çalışma ödeneğinin yanında genel sağlık sigortası primi de ödenir. İŞKUR tarafından karşılanır. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 14’üncü maddesinin (5) numaralı fıkrasına göre; kısa çalışma ödeneğinden yararlandırılan kişiler için genel sağlık sigortası prim bilgileri, ödenek başlama ve bitiş tarihleri İŞKUR ile SGK arasında oluşturulacak veri transferi yoluyla gerçekleştirilir.

Söz konusu dönemde kısa ve uzun vadeli sigorta primleri aktarılmaz.

Son 12 Aylık Prime Esas Kazançların Aylık Ortalaması Hesaplanan Kısa Çalışma Ödeneği Miktarı Damga Vergisi Ödenecek Kısa Çalışma Ödeneği Miktarı
Son 12 Ay Asgari Ücretle Çalışan 2.943,00 1.765,80 13,40 1.752,40
Son 12 Ay 4.000 TL ile Çalışan 4.000,00 2.400,00 18,22 2.381,78
Son 12 Ay 7.000 TL ile Çalışan 8.000,00 4.414,50 (*) 33,51 4.380,99
(*) Hesaplanan kısa çalışma ödeneği miktarı, aylık asgari ücretin brüt tutarının %150’sini geçemeyeceği için ödenecek aylık kısa çalışma ödeneği miktarı bu şekilde hesaplanmıştır.

Kısa çalışmanın günlük, haftalık veya aylık çalışma süresi içerisinde yapılacağı zaman aralığı işyerinin gelenekleri ve işin niteliği dikkate alınarak işverence belirlenir.

Kısa çalışma ödeneğinin süresi 3 ayı aşmamak kaydıyla kısa çalışma süresi kadardır.

Zorlayıcı sebeplerle işyerinde kısa çalışma yapılması halinde, ödemeler 4857 sayılı Kanunun 24’üncü maddesinin (III) numaralı bendinde ve 40’ıncı maddesinde öngörülen 1 haftalık süreden sonra başlar. Bu 1 haftalık süre içerisinde ücret ve prim yükümlülükleri işverene aittir.

4857 sayılı İş Kanunu

Yarım ücret

Madde 40 – 24 ve 25 inci maddelerin (III) numaralı bentlerinde gösterilen zorlayıcı sebepler dolayısıyla çalışamayan veya çalıştırılmayan işçiye bu bekleme süresi içinde 1 haftaya kadar her gün için yarım ücret ödenir.

İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı

Madde 24 – Süresi belirli olsun veya olmasın işçi, aşağıda yazılı hallerde iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir:

III. Zorlayıcı sebepler:

İşçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süre ile işin durmasını gerektirecek zorlayıcı sebepler ortaya çıkarsa.

İşverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı

Madde 25 – Süresi belirli olsun veya olmasın işveren, aşağıda yazılı hallerde iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir:

III- Zorlayıcı sebepler:

İşçiyi işyerinde bir haftadan fazla süre ile çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı bir sebebin ortaya çıkması.

Hafta tatili ücreti

Madde 46 – Bir işyerinde işin 1 (bir) haftadan fazla bir süre ile tatil edilmesini gerektiren zorlayıcı sebepler ortaya çıktığı zaman, 24 ve 25 inci maddelerin (III) numaralı bentlerinde gösterilen zorlayıcı sebeplerden ötürü çalışılmayan günler için işçilere ödenen yarım ücret hafta tatili günü için de ödenir.

Kısa çalışma yapan işçinin çalışılmayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günlerine ilişkin ücret ve kısa çalışma ödeneği miktarı, kısa çalışma yapılan süreyle orantılı olarak işveren ve İŞKUR tarafından ödenir.

İşverenin hatalı bilgi ve belge vermesi nedeniyle yapılan fazla ödemeler, yasal faizi ile birlikte işverenden, işçinin kusurundan kaynaklanan fazla ödemeler ise yasal faizi ile birlikte işçiden tahsil edilir.

Kısa çalışma ödeneği nafaka borçları dışında haciz veya başkasına devir veya temlik edilemez.

Kısa çalışma ödeneğinden yararlanan işçi, işsizlik sigortasından yararlanmak için 4447 sayılı Kanunda öngörülen koşullar gerçekleşmeden işsiz kalırsa, kısa çalışma ödeneği aldığı süre düşüldükten sonra, daha önce hak ettiği işsizlik ödeneği süresini dolduruncaya kadar işsizlik ödeneğinden yararlanır.

g) Kısa çalışmanın erken sona ermesi: İşverenin, kısa çalışma uygulaması devam ederken, normal faaliyetine başlamaya karar vermesi halinde durumu İŞKUR birimine, varsa toplu iş sözleşmesi tarafı işçi sendikasına ve işçilere 6 işgünü önce yazılı olarak bildirmesi zorunludur. Bildirimde belirtilen tarih itibariyle kısa çalışma sona erer. Geç bildirimlere ilişkin oluşan yersiz ödemeler yasal faizi ile birlikte işverenden tahsil edilir.

h) Kısa çalışma ödeneğinin denetimi ve durdurulması: Kısa çalışma uygulamasına ilişkin işyerlerinin denetimi iş müfettişlerince yapılır. Kısa çalışma uygulaması devam eden işyerlerinde yapılan inceleme sırasında işverenin ödenek alan işçilerin çalışma süreleri ile ilgili hatalı bilgi ve belge verdiğinin tespit edilmesi ve iş müfettişinin yazılı talebi halinde hakkında hatalı bilgi verilen işçi sayısı da dikkate alınarak kısa çalışma ödeneği durdurulur.

ı) Kısa çalışma ödeneğinin kesilmesi: Kısa çalışma ödeneği alanların işe girmesi, yaşlılık aylığı almaya başlaması, herhangi bir sebeple silâhaltına alınması, herhangi bir kanundan doğan çalışma ödevi nedeniyle işinden ayrılması hallerinde veya geçici iş göremezlik ödeneğinin başlaması durumunda geçici iş göremezlik ödeneğine konu olan sağlık raporunun başladığı tarih itibariyle kısa çalışma ödeneği kesilir.

Kısa çalışma ödeneği alanların yaşlılık aylığı almaya başlaması, herhangi bir sebeple silah altına alınması veya herhangi bir kanundan doğan çalışma ödevi nedeniyle işinden ayrılması durumunu veya sağlık raporunun başlama ve bitiş tarihleri İŞKUR’a bildirilmesi gerekir.

i) İşverenin kayıt tutma zorunluluğu: Kısa çalışma yapan işveren, işçilerin çalışma sürelerine ilişkin kayıtları tutmak ve istenilmesi halinde ibraz etmek zorundadır.

j) SGK bildirimi: Kısa çalışma yapılan süreler için, kısa çalışmaya tabi tutulan işçiler adına Aylık Prim ve Hizmet Belgesi/Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi ile eksik gün gerekçesi “18-Kısa Çalışma Ödeneği” olarak bildirilir.

Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 102’nci maddesinin (13) numaralı fıkrasının (h) bendine göre; kısa çalışma ödeneği alındığına dair ilgili resmî makamlardan alınan belge, eksik çalışmaya ilişkin belge sayılmaktadır.

k) İdari para cezası: 4447 sayılı Kanunda kısa çalışma açısından herhangi bir idari para cezası öngörülmemiştir. Ancak; İŞKUR tarafından istenilen bilgi, belge ve kayıtları belirtilen sürede verilmemesi nedeniyle 4857 sayılı Kanunun 92’nci maddesi uyarınca idari para cezası (2020 yılı için 25.523,00 TL) uygulanabilecektir.

l) Belediye şirket işçileri kısa çalışma ödeneğinden yararlanabilir mi?

Kısa çalışma uygulamasından belediye şirketleri açısından herhangi bir istisna getirilmemiş olup, kısa çalışma mevzuatındaki şartların varlığı halinde belediye şirketlerinin de kısa çalışma talep formu ile müracaat edebilirler. Uygun görüldüğü takdirde belediye şirket işçilerinin de kısa çalışma ödeneğinden yararlanma imkanlarının bulunduğu değerlendirilmektedir.

Zira Kısa Çalışma Ödeneğinin düzenlendiği 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nun kapsam maddesi şu şekildedir:

“Bu Kanun, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile ikinci fıkrası kapsamında olanlardan bir hizmet akdine dayalı olarak çalışan sigortalıları, 4857 sayılı Kanuna göre kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışanlardan 5510 sayılı Kanunun 52 nci maddesinin birinci fıkrası kapsamında işsizlik sigortası primi ödeyen isteğe bağlı sigortalılar ile aynı Kanunun ek 6 ncı maddesi kapsamındaki sigortalıları ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesinde açıklanan sandıklara tabi sigortalıları kapsar.”

Yine aynı Kanun’un Ek 2. Maddesinde, “Bu Kanuna göre sigortalı sayılan kişileri hizmet akdine tabi olarak çalıştıran işveren, kısa çalışma talebini, derhal gerekçeleri ile birlikte Türkiye İş Kurumuna, varsa toplu iş sözleşmesi tarafı sendikaya bir yazı ile bildirir.” denilmektedir.

Dolayısıyla Kanun’da da Yönetmelikte de Belediye Şirketlerinin Kısa Çalışma başvurmasını engelleyen bir hüküm yer almamaktadır. Bu nedenle Belediye Şirketlerinin kısa çalışma ödeneğine başvurabileceğini, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı İş Müfettişleri tarafından kısa çalışma yapılması konusunda onay verilmesi durumunda belediye şirket işçilerine Kısa Çalışma Ödeneği verilebileceğini değerlendiriyoruz.

m) Koronavirüs nedeniyle işverenler işçileri ücretsiz izne çıkarabilir mi?

İşverenler koronavirüs nedeniyle işçilerini elbette işçilerin muvafakat vermesi durumunda ücretsiz izne çıkartabilir. İşverenler öncelikle bu yolu denemeden önce kısa çalışmaya müracaat etmeleri uygun olacaktır. Kısa çalışmanın uygun görülmemesi nedeniyle işverenlerin durumu işçilerine anlatarak ücretsiz izin uygulamasını karşılıklı iş barışı ve diyalogu içerisinde başlatabilirler. Ücretsiz izin kullanılması durumunda eksik gün nedeni olarak “21- Diğer ücretsiz izin” kullanılmalıdır.

n) İş Kanununda ve diğer mevzuat kapsamında koronavirüs ile mücadele için hangi uygulamalara gidilebilir?

İşverenler koronavirüs nedeniyle aşağıdaki uygulamaları başlatabilir.

– İşçilerini yıllık ücretli izne gönderebilir.

– İşçilerini yukarıda bahsedildiği üzere ücretsiz izni başlatabilir.

– Kısa çalışmaya müracaat edebilir.

– İşyerinde telafi çalışmasına gidebilir.

o) İşçinin kısa çalışma uygulamasını kabul etmemesi nedeniyle işten ayrılması kıdem tazminatını doğurur mu?

Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı İş Müfettişleri tarafından işyerinde kısa çalışma yapılması konusunda uygunluğuna onay vermesi durumunda, işçi buna uymak zorundadır. İşçinin burada bir seçimlik hakkı bulunmamaktadır. Bu nedenle, işçi iş akdini tek taraflı fesh ederse, bu istifa sayılır ki, işçi kıdem tazminatına hak kazanamaz.

ö) Kısa çalışma ödeneği alan işçinin istirahat raporu alması durumunda geçici iş göremezlik ödeneği alması mümkün mü?

Kısa çalışma ödeneğinden yararlanan sigortalılar, kısa çalışma ödeneği ve genel sağlık sigortasından yararlanmaktadırlar. Haklarında kısa vadeli sigorta kollarına ilişkin hükümler uygulanmadığından kendilerine geçici iş göremezlik ödeneğinin SGK tarafından ödenmesi mümkün değildir.

p) Asıl işveren alt işveren ilişkisinde kısa çalışma nasıl uygulanacak?

Kural olarak, asıl işverenin kısa çalışmadan yararlanması alt işverenlerin de kısa çalışma hakkından yararlanması anlamına gelir. Ancak, kısa çalışmanın uygun görülebilmesi için alt işverenin de bu durumdan etkilendiğinin belirtilmesi gerekir.

r) Kısa çalışma yıllık izin ve kıdem süresinden sayılır mı?

4857 sayılı Kanunun “yıllık izin bakımından çalışılmış gibi sayılan haller” başlıklı 55’inci maddesinin (d) fıkrasına göre; çalışmakta olduğu işyerinde zorlayıcı sebepler yüzünden işin aralıksız 1 (bir) haftadan çok tatil edilmesi sonucu olarak işçinin çalışmadan geçirdiği zamanın 15 (on beş) günü (işçinin yeniden işe başlaması şartıyla).yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayılmaktadır.

İşyerinde kısa çalışma yapılan dönemleri 15 güne kadar olan kısmın yıllık izin bakımından çalışılmış sayılacağından, kısa çalışma yapılan süreler kıdem tazminatı hesabı yapılacak süreye dâhil edilmesi gerekmektedir. Bu konuda Yargıtay 22. HD.’nin 14.07.2011 tarih ve E. 2010/50993, K. 2011/27305 sayılı Kararında, “…Somut olayda davacı işçinin 22.12.2008-18.06.2009 tarihleri arasında Yasa’ya uygun biçimde 5 ay 27 gün kısa çalışma yaptığı ve kısa çalışma süresinin çalışılmış sayılan süre kapsamında kıdemine eklenmesi gerektiği…” şeklinde hüküm tesis edilmiştir.

2) Telafi Çalışması Nedir?

4857 sayılı İş Kanunu’nun 64’üncü maddesinde telafi çalışmasına yer verilmiştir. Buna göre;

“ Zorunlu nedenlerle işin durması, ulusal bayram ve genel tatillerden önce veya sonra işyerinin tatil edilmesi veya benzer nedenlerle işyerinde normal çalışma sürelerinin önemli ölçüde altında çalışılması veya tamamen tatil edilmesi ya da işçinin talebi ile kendisine izin verilmesi hallerinde, işveren 2 ay içinde çalışılmayan süreler için telafi çalışması yaptırabilir. Bu çalışmalar fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma sayılmaz.

Telafi çalışmaları, günlük en çok çalışma süresini aşmamak koşulu ile günde 3 saatten fazla olamaz. Tatil günlerinde telafi çalışması yaptırılamaz.”

Bu madde hükmü çerçevesinde telafi çalışmasının amacı; çeşitli nedenlerle (örneğin; korona virüs nedeniyle) ya da işçinin kendi talebiyle çalıştırılmadığı/çalışmadığı normal iş sürelerinin daha sonraki bir zamana ertelenmesidir. Çalışılmayan bu sürelerin ücreti zaten geçmiş dönemde ödendiğinden yapılan bu çalışmalar için fazla çalışma ücreti de ödenmeyecektir. Yapılacak düzenleme ile söz konusu 2 aylık süre 4 aya çıkarılması beklenmektedir.

Telafi çalışmasına ilişkin 4857 sayılı Kanun hükümlerine uyulmadan çalıştırılan her işçi için 2020 yılı dikkate alınarak 509,00 TL idari para cezası uygulanır.

SONUÇ

Sonuç olarak kısa çalışmadan yararlanabilmek için;

Koronavirüsten olumsuz etkilendiği gerekçesiyle kısa çalışma talep eden işverenlerin İŞKUR’a “Kısa Çalışma Talep Formu” ve Kısa Çalışma Yaptırılacak İşçilere İlişkin Bilgileri İçeren Listebağlı olduğu İŞKUR’un e-posta adresine elektronik posta gönderilmek suretiyle başvuruda bulunması

İşyerinin koronavirüsten olumsuz etkilenildiğine dayanak teşkil eden belgelerin başvuruya eklenmesi (İŞKUR gerektiğinde işverenle irtibata geçilerek ilave belgeler talep edebilecektir)

İşverenlere başvurusunun alındığı İŞKUR tarafından elektronik posta yoluyla en kısa sürede bildirilecek

Başvurular uygunluk tespiti amacıyla İŞKUR tarafından Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Rehberlik Teftiş Başkanlığına gönderilecek

Uygunluk tespitinde aşağıdaki hususlar göz önüne alınacak

  • Tüm incelemeler mahalline gidilmeksizin sadece ilgili başvuru evrakı ve ekleri üzerinden ve tespit tutanağı düzenlenmeksizin gerçekleştirilecektir.
  • İnceleme sürecinde başvuru evraklarında eksiklik olduğunun değerlendirilmesi halinde, ivedilikle işverenler ile irtibata geçilerek, söz konusu eksik evrakların elektronik ortamda intikal ettirilmesi istenecek ve inceleme evrak bazında ivedilikle tamamlanacaktır.
  • Uygunluk tespitine ilişkin olarak İş Müfettişlerince rapor niteliğinde yazı düzenlenecektir. Söz konusu yazı ve ekleri, İŞKUR İl Müdürlüklerine KEP (Kamu Elektronik Posta) adresi üzerinden elektronik ortamda gönderilecektir.

İş Müfettişlerince yapılan uygunluk tespiti sonucu İŞKUR tarafından işverene bildirilir. İşveren de durumu, işyerinde işçilerin görebileceği bir yerde ilan eder. İlan yoluyla işçilere duyuru yapılamadığı durumlarda, kısa çalışmaya tabi işçilere yazılı bildirim yapılır. Kısa çalışma talebi uygun bulunan işveren İŞKUR tarafından bildirilen sürede “Kısa Çalışma Bildirim Listesinigüncelleyerek gönderir.

YASAL UYARI Bu çalışma Kamutech Yazılım A.Ş. mevzuat grubu uzmanları tarafından hazırlanmıştır. Makalenin her türlü yayın hakkı Kamutech Yazılım A.Ş.'ye aittir. Kaynak göstermek ve link vermek kaydıyla alıntı yapılabilir.
Ekli Dosyalar

23 Mar 2020 - 12:24 - Gündem


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kamu İşçileri Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kamu İşçileri hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Kamu İşçileri editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Kamu İşçileri değil haberi geçen ajanstır.