Toplu İş Sözleşmesi Fiyat Farkı Ödemeleriyle İlgili Sayıştay Denetimlerinde Ortaya Çıkabilecek Riskler

2015 yılından bugüne artarak devam eden toplu iş sözleşmesi fiyat farkı ödemeleri, daha şimdiden İdare bütçelerinde önemli bir gider kalemi olarak yerini aldı. Yapılan ödemelerin büyüklüğü ve konuyla ilgili mevzuatın ise henüz tam oturmamış olması ise Sayıştay denetimleri karşısında İdareleri bazı kamu zararı riskleriy

+4
Haber albümü için resme tıklayın

İçerik

Ali Hikmet UĞURLU
Kamu İhale Mevzuatı Uzmanı

1. GİRİŞ

Bilindiği üzere kamuda personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları kapsamında çalışan taşeron işçilerin sendikalaşma ve toplu iş sözleşmesi imzalama oranı hızla artıyor. Binlerce ihale sözleşmesi için Yüksek Hakem Kurulu tarafından toplu iş sözleşme kararları verildi ve verilmeye devam ediyor.

2015 yılından bugüne artarak devam eden toplu iş sözleşmesi fiyat farkı ödemeleri, daha şimdiden İdare bütçelerinde önemli bir gider kalemi olarak yerini aldı. Yapılan ödemelerin büyüklüğü ve konuyla ilgili mevzuatın ise henüz tam oturmamış olması ise Sayıştay denetimleri karşısında İdareleri bazı kamu zararı riskleriyle karşı karşıya bırakabiliyor.

Henüz bir Daire kararı olmamakla birlikte denetçi raporlarından hareket ederek söz konusu riskli uygulamaların neler olduğunu ve bunların düzeltilmesine yönelik tespitlerimizi şimdiden İdarelerimizle paylaşıyoruz.

Makalenin PDF halini indirmek için buraya tıklayınız.

2. YÜKSEK HAKEM KURULU KARARLARININ İDARELERCE UYGULANMASI ZORUNLULUĞU

11.09.2014 tarihli 6552 sayılı Kanun ile 4735 sayılı Kanunun 8’nci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir:

(Ek fıkra: 11/09/2014-6552-13 md.) 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca ihale edilen işlerde, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 2 nci maddesinde tanımlanan asıl işveren-alt işveren ilişkisi çerçevesinde alt işveren tarafından münhasıran bu Kanun kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarına ait işyerlerinde çalıştırılan işçileri kapsayacak olan toplu iş sözleşmeleri; alt işverenin yetkilendirmesi kaydıyla merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin üyesi bulunduğu kamu işveren sendikalarından birisi tarafından 18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu hükümlerine göre yürütülür ve sonuçlandırılır. Toplu iş sözleşmesinin kamu işveren sendikası tarafından bu fıkraya göre sonuçlandırılması hâlinde, belirlenen ücret ve sosyal haklardan kaynaklanan bedel artışı kadar idarece fiyat farkı ödenir. Kamu işveren sendikası tarafından yürütülmeyen ve sonuçlandırılmayan toplu iş sözleşmeleri için fiyat farkı ödenemez, 4857 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin yedinci fıkrası esas alınarak asıl işveren sıfatından dolayı ücret farkına hükmedilemez ve asıl işveren sıfatıyla sorumluluk yüklenemez. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usuller, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle Maliye Bakanlığınca belirlenir.

Ayrıca yukarıdaki Kanun düzenlemesine müteakip 22.01.2015 tarihinde Maliye Bakanlığınca “Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımlarında Toplu İş Sözleşmesinden Kaynaklanan Fiyat Farkının Ödenmesine Dair Yönetmelik” yayınlanmıştır.

Buna göre Kanun ve Yönetmelik düzenlemesinde belirtildiği üzere kamu işveren sendikası tarafından yürütülen ve sonuçlandırılan toplu iş sözleşmeleri kapsamında ilgili ücret ve sosyal haklardan kaynaklanan bedel artışı kadar İdarelerce yüklenicilere fiyat farkı ödemesi yapılmaktadır.

Bugüne kadar kamu işveren sendikalarının (KAMU-İŞ ve TÜHİS) işçi sendikaları ile toplu görüşmelere katılmaması neticesinde çıkan uyuşmazlıklar, Yüksek Hakem Kurulu kararı ile neticeye bağlanmıştır.

İdarelere ulaşan Yüksek Hakem Kurulu kararlarının uygulanmasına ilişkin olarak 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 51’nci maddesinde “Yüksek Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu iş sözleşmesi hükmündedir” denilmektedir.

Yüksek Hakem Kurulunca verilen kararları incelediğimizde ise toplu iş sözleşmesine konu olan ihalelerin sözleşme ve şartnamelerinin detaylarına inilmeden genellikle birbiriyle çok benzer veya aynı içerikte kararlar verildiğini görmekteyiz.

Bu sebeple İdarelerce Yüksek Hakem Kurulu kararları uygulanırken, ihale sözleşmesi ve eklerinin detaylıca incelenmesi, işyerinde uygulanan/uygulanmayan hususların tespit edilmesi ve Yüksek Hakem Kurulu kararında yazan maddelerinin hangilerinin bu çerçevede İdareyi ilgilendirdiğinin doğru bir şekilde belirlenmesi gerekmektedir.

3. YÜKSEK HAKEM KURULU KARARLARINDAKİ BAZI MADDELERİN İHALE SÖZLEŞMESİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Yukarıda da belirtildiği gibi Yüksek Hakem Kurulunca bağıtlanan toplu iş sözleşmelerinde, ihale sözleşmesinin ayrıntısına girilmeden ve işyerindeki uygulamalar araştırılmadan, genellikle işin niteliğine göre (temizlik, güvenlik, sağlık hizmetleri… gibi) hazır metinler üzerinden kararlar yazıldığını görmekteyiz.

Bu açıdan Yüksek Hakem Kurulu kararları uygulanırken ihale sözleşmesi ve eklerinin ve işyerinde yapılan uygulamaların titizlikle incelenmesi ve buna göre bazı maddeler açısından yersiz veya mükerrer ödeme neticesi doğuracak işlemler yapılmaması gerekir.
Özellikle dikkat edilmesi gereken bazı maddeleri inceleyecek olursak:

4. FAZLA ÇALIŞMA, ULUSAL BAYRAM VE GENEL TATİL GÜNÜ ÖDEMELERİNDE KAMU ZARARI RİSKİNE DİKKAT!

Bir önceki maddedeki tabloda gösterildiği gibi İdarelerce ihale dokümanında ve eki birim fiyat teklif cetvelinde “Fazla Çalışma” ve “Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günlerinde Çalışma” yaptırılması öngörülmemişse, toplu iş sözleşmesi kapsamında işçilere fazla çalışma veya ulusal bayram genel tatil günü çalışması yaptırılamaz ve bedeli fiyat farkı olarak ödenemez.

Aksi durumda İdare, ihalede öngörülmeyen ve sözleşme kapsamında yer verilmeyen işleri Yükleniciye yaptırmış ve sözleşme dışına çıkarak bunların ücretini Yükleniciye ödemiş olacaktır.

Şayet işin devamı sırasında fazla çalışma veya ulusal bayram genel tatil günü çalışması yaptırılmasına gerçekten ihtiyaç duyulmuşsa, Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 37’nci maddesi uyarınca yeni birim fiyat tespiti ve 4735 sayılı Kanunun 24’üncü maddesi ve Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 53’ncü maddesi uyarınca sözleşme bedelinin %20’sini aşmamak suretiyle iş artışı yapılması gerekir.

Yani başka bir ifadeyle sözleşmede yer verilmeyen bu işlerin Yükleniciye yaptırılabilmesi için öncelikle bu işlerin yapılmasının ilgili mevzuat çerçevesinde yasal hale getirilmesi gereklidir. Ardından yapılacak olan işlem ise toplu iş sözleşmesinde belirtilen ücret farklarının (iş artışı karar tarihinden itibaren gerçekleştirilen fazla çalışmalar için saatlik ücretin %50’si yerine %60 fazlası veya ulusal bayram genel tatil günü çalışmaları için toplam 2 yevmiye yerine 3 yevmiye ödenmesi) Yükleniciye fiyat farkı olarak ödenmesidir.

 

(1)Sayıştay 4. Daire Kararı, Karar No:123, İlam No:121, 26.01.2016 (Konu hakkında yazılmış makale için tıklayınız)

Makalenin PDF halini indirmek için buraya tıklayınız.

 

 

26 Eki 2017 - 07:31 - Sayıştay Kararları


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kamu İşçileri Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kamu İşçileri hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Kamu İşçileri editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Kamu İşçileri değil haberi geçen ajanstır.