Belediye Şirketlerinin Yöneticileri ve Çalışanları Harcırah Kanununa Tabi Midir?

Belediye şirketleri Harcırah Kanunu hükümlerine tabi midir? Bu şirketlerde yönetici ve personel tarafından yapılan gündelik, ulaşım ve konaklama giderleri adı geçen Kanuna göre mi ödenmelidir? Belediye şirketlerinde asgari veya azami harcırah tutarı var mıdır?

Haber albümü için resme tıklayın

Harcırah, bir kuruluş için devamlı veya geçici olarak asıl görev yeri dışında başka bir yere gönderilen kişilere, bu yere gidebilmelerine, orada yeme ve konaklama gibi yapacakları diğer gündelik giderlere karşılık yapılan ödemelerdir. Mevzuatta harcırahla ilgili düzenlemeler 6245 sayılı Harcırah Kanununda yapılmıştır.

Peki, kamu kurum ve kuruluşları ve dolayısıyla belediyeler hakkında uygulanan Harcırah Kanunu, belediyelerin ortağı olduğu şirketler için de geçerli midir?

Bu Makalenin PDF formatına ulaşmak için tıklayınız

Harcırah Kanununun Kapsamı

Harcırah Kanununa tabi olan kurum ve kuruluşlar, bu Kanunun birinci maddesinde sayılmıştır. Konunun önemine binaen söz konusu hükme burada aynen yer vermek uygun olacaktır. Bu kapsamda, anılan maddede Harcırah Kanununa tabi kuruluşlar;

“a) Umumi muvazeneye dâhil dairelerle (genel yönetim kapsamındaki kamu idareleriyle) mülhak ve hususi bütçeli idareler (köy bütçeleri hariç) ve bunlara bağlı sabit ve mütedavil sermayeli müesseseler,

b) Hususi kanunlarla kurulmuş banka ve teşekküller,

c) Yukarıdaki (a) ve (b) fıkralarında yazılı daire, idare, banka, teşekkül ve müesseselerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları teşekkül ve müesseseler.

şeklinde ifade edilmiştir.

İlgili hükmün (a) bendi uyarınca belediyeler, tereddütsüz olarak Harcırah Kanununa tabidir. Ancak, söz konusu maddede belediyelerin ortağı olduğu şirketler sayılmamıştır. Bununla birlikte, bahse konu maddenin (c) bendinde, belediyelerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları teşekkül ve müesseselerin Kanun kapsamında olduğu hüküm altına alınmıştır. Bu durumda, çözümlenmesi gereken belediye şirketlerinin, maddede geçen “teşekkül” veya “müessese” olarak kabul edilip edilmeyeceğidir. Eğer ki, belediye şirketleri teşekkül ve müessese kapsamına giriyorsa Harcırah Kanununa tabi olacak, girmiyorsa olmayacaktır.

Mevzuatımızda “teşekkül” ve “müessese” kavramları, 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında KHK’da tanımlanmıştır. Anılan KHK’da yer alan tanımlara bakıldığında, bu ibarelerin KİT’lere özgü olduğu ve belediye şirketlerinin 233 sayılı KHK’da belirtilen teşekkül ve müessese kapsamına girmediği görülmektedir.

Konuya İlişkin Danıştay’ın Görüşü

Öte yandan Danıştay kararlarında da, belediye şirketlerinin Harcırah Kanununa tabi olmadığı açıkça belirtilmiştir.

Nitekim Başbakanlık, 1998 yılında belediyelerin sermayelerinin yarısından fazlasına katılmak suretiyle kurduğu şirketlerde çalışan personelin Harcırah Kanunu hükümleri kapsamında bulunup bulunmadığı hususunda düşülen duraksamanın giderilmesi amacıyla Danıştay’a görüş sormuştur.

Danıştay 1. Dairesi, konuya ilişkin 02.11.1998 tarihli ve E.1998/209, K.1998/290 sayılı kararında;

– Harcırah Kanununun 1. maddesine göre, belediyelerce sermayesinin yarısından fazlasına katılmak suretiyle kurulan teşekkül ve müesseselerde çalışanların yolluklarının Harcırah Kanununa göre belirleneceğini,

– Ancak belediyelerce sermayelerinin yarısından fazlasına katılmak suretiyle kurulan şirketlerin, özel hukuk hükümlerine göre oluşturulan ve dolayısıyla teşekkül veya kurum (müessese) olarak nitelendirilmesi olanağı bulunmayan özel hukuk tüzel kişileri olduğunu,

– Bu nedenle de, tüm faaliyetleri ile çalışanlarının yolluklarının belirlenmesi açısından özel hukuk hükümleri kapsamında bulunduğunu, buna bağlı olarak belediyelerce sermayelerinin yarısından fazlasına katılmak suretiyle kurulan şirketlerde çalışanların yollukları bakımından Harcırah Kanunu kapsamında olmadığını,

hükme bağlamıştır.

Danıştay’ın söz konusu kararından hareketle belediye şirketleri, belediyelerin “teşekkülü” veya “müessesesi” niteliğinde değildir. İlgili hükümde “şirket” ibaresi geçmediğinden Harcırah Kanununun lafzı ve Danıştay’ın istişari görüşü kapsamında belediye şirketleri Harcırah Kanunu hükümlerine tabi değildir. Dolayısıyla, belediye şirketlerinin yöneticileri ve personelinin, görev mahalli dışına yaptıkları seyahatler ve bu seyahatlere ilişkin yol, yemek ve konaklama giderleri hakkında adı geçen Kanunun uygulanması zorunlu değildir.

Öte yandan, belirtmek gerekir ki, 696 sayılı KHK kapsamında belediye şirketlerinde işçi statüsünde istihdam edilen ve belediyelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerini gören işçilerle ilgili harcırah işlemleri, bu çalışmada belirtilen esaslar çerçevesinde değil, Hazine ve Maliye Bakanlığının konuya ilişkin yazılı görüşleri doğrultusunda yapılacaktır.

Belediye Şirketlerinde Harcırah Uygulaması

Şirketlerde ve dolayısıyla belediye şirketlerinde yöneticilere ve çalışanlara ödenecek yurt içi ve yurt dışı harcırah (ulaşım, gündelik, konaklama) tutarları, Harcırah ve Bütçe Kanunlarındaki düzenlemelere bağlı kalmaksızın, şirketin yönetim organı (anonim şirket şeklinde kurulan belediye şirketlerin yönetim kurulu, limited şirket şeklinde kurulan belediye şirketlerinde müdür/müdürler kurulu) tarafından tespit edebilir ve anılan belirleme yapılırken unvan bazında farklılaşmaya gidilebilir. Söz konusu belirleme genel kurul kararıyla da yapılabilir. Ancak, kararı kim verirse versin, harcırah tutarlarının ticaret siciline tescil ve ilan edilmesine gerek yoktur. Ayrıca bilinmelidir ki, belediye şirketlerinde ödenecek harcırah tutarlarına ilişkin mevzuatta asgari veya azami limitler öngörülmemiştir.

Konuyu açıklamak gerekirse, örneğin 1. derece kadrolu bir memura 2019 yılında yurt içinde verilecek gündelik tutarı 39,85 TL’dir. Buna ek olarak, yatacak yer temini için ödenen ücretin belgelendirilmesi halinde, belge bedelini aşmamak üzere gündeliğin tamamına kadar olan kısmı ayrıca ödenir. Belediye şirketlerinde ise yönetim organı herhangi bir sınırlamaya tabi olmaksızın serbest bir şekilde örneğin, personelin gündeliğini 100 TL, konaklamayı da belgelendirilmesi kaydıyla tamamını ya da belli bir tutara kadar ödenmesini kararlaştırabilir.

Sonuç olarak;

– Belediye şirketleri Harcırah Kanunu hükümlerine tabi değildir.

– Şirket yöneticilerine ve çalışanlarına yurt içi ve yurt dışı görev nedeniyle ödenecek ulaşım, konaklama ve gündelik giderlerinin tutarları ve buna ilişkin usul ve esaslar şirketin genel kurulu veya yönetim organı tarafından serbestçe belirlenebilir.

– Ayrıca, Gelir Vergisi Kanunu kapsamında yurt içi ve yurt dışı iş seyahatleri nedeniyle gerçekleşen giderler şirketin safi kazancından indirilebilir. Bunun yanında yönetim organı üyelerine ve şirket personeline verilen yol giderlerinin tamamı ile yemek ve yatma giderlerine karşılık verilen gündelikler gelir vergisinden istisnadır.

YASAL UYARI! Bu çalışma Kamutech Yazılım A.Ş. Mevzuat Grubu uzmanları tarafından hazırlanmıştır. Makalenin her türlü yayın hakkı Kamutech Yazılım A.Ş.'ye aittir. Kaynak göstermek ve link vermek kaydıyla alıntı yapılabilir.
Ekli Dosyalar

07 Kas 2019 - 11:55 - Belediye İşçileri


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kamu İşçileri Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kamu İşçileri hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Kamu İşçileri editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Kamu İşçileri değil haberi geçen ajanstır.