Belediye Çalışanları, Şirketlerde Hangi Görevleri Alabilir?

Belediyeler, taşeron işçilerini istihdam etmek amacıyla kuracakları şirketlerde kendi memurlarını yönetici, ortak, yönetim kurulu üyesi veya denetim kurulu üyesi yapabilir mi? Bu konuda Yargıtay ve Sayıştay görüşleri ne yöndedir? Şirketlerde görev alan kişiler açısından sorumluluk doğar mı?

Haber albümü için resme tıklayın

Taşeron işçilerin kadroya alınmasını öngören 696 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK), belediyeler, il özel idareleri ve mahalli idarelerde çalışan alt işveren işçilerinin, belediye şirketlerinde istihdam edilmesini öngörmektedir. Taşeron firma olarak bilinen alt işverenleri aradan çıkarmayı amaçlayan düzenlemeyle yaklaşık 385 bin kişi için yeni bir istihdam modeli geliştirilmiştir. KHK’nın bu yöndeki hükümlerinin yerine getirebilmesi için alt işveren işçilerinin mevcut yerel yönetim şirketleri bünyesinde istihdam edilmesi, bu nitelikte şirket bulunmuyorsa yeni şirket kurulması zarureti ortaya çıkmıştır.

696 Sayılı KHK’nın amir hükümleri çerçevesinde yerel yönetimler bünyesinde yüzlerce yeni şirket kurulması süreci başlamıştır. Şirket kuruluşlarının, taşeron işçilerin kadroya alınmaları için son tarih olan 2 Nisan’a kadar tamamlanması gerekiyor.

Peki kamu iştiraki olan bu şirketlerde kimler görev alacak? Şirket ortakları kimlerden oluşacak? Belediye çalışanları bu şirketlerde ortak ya da yönetim veya denetim kurulu üyesi olabilir mi? Belediye çalışanlarının bu şirketlerde yönetici olmaları mümkün mü?

Bu makalemizde yeni kurulacak belediye şirketlerinde kimlerin görev yapabileceği ile bu kişilerin yetki ve sorumluluklarıyla ilgili soru işaretlerine ilgili mevzuat ve uygulamalar çerçevesinde cevap arayacağız.

Bu makalenin PDF versiyonu için tıklayınız.

BELEDİYE ŞİRKETLERİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ

Öncelikle belediye şirketlerini de kapsayan yerel yönetim şirketlerinin hukuki statüsünü tespit etmek gerekmektedir. Yerel yönetim şirketleri, 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 Sayılı Belediyeler Kanunu ve 5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’na dayanılarak kurulan tüzel kişiliklerdir. Bu kuruluşların kamu pay ve iştirakleri ile kamu kaynaklarını kullanmaları nedeniyle kamu tüzel kişiliği sayılmaları yönünde görüşler bulunsa da 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 16. Maddesi’ndeki hüküm ve Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nin görüşü, belediye şirketlerinin özel hukuk tüzel kişiliği olduğu yönündedir. Türk Ticaret Kanunu’nun 16. Maddesi’ndeki ilgili hüküm şöyledir:

Ticaret şirketleriyle, amacına varmak için ticari bir işletme işleten vakıflar, dernekler ve kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümlerine göre yönetilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişileri tarafından kurulan kurum ve kuruluşlar da tacir sayılırlar.”

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nin 13.06.2017 tarihli güncel kararında, belediye şirketlerinin hukuki statüsüne ilişkin şu tespite yer verilmiştir;

“…Belediyeler tarafından kurulan veya ortak olunan şirketler ise, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabi sermaye şirketleri olup, belediyelerin tüzel kişiliğinden ayrı ve bağımsız özel hukuk tüzel kişileridir. Belediyelerin kurdukları veya ortak oldukları ticaret şirketlerine, kamu tüzel kişiliği kazandıran herhangi bir kanun hükmü bulunmadığı gibi, kamusal yetki ve ayrıcalıklar tanınmamıştır. Dolayısıyla, söz konusu şirketlerin “kamu tüzel kişisi” ya da “kamu kurum ve kuruluşu” oldukları kabul edilemez…”

Bu hükümler çerçevesinde yerel yönetim şirketlerinin, özel hukuk tüzel kişiliği olduğu tespitine yer vererek konuya bu şirketlerde görev alacak kamu personeli ile belediyelerin bu şirketlerle ilişkileri ve sorumlulukları çerçevesinden bakmak gerekmektedir.

ŞİRKETLER BAKANLAR KURULU İZNİ İLE KURULACAK

696 Sayılı KHK kapsamında kurulacak şirketlere ilişkin İçişleri Bakanlığı bir genelge yayınlayarak yol haritasını belirlemiştir. Kurulacak şirketler için Bakanlar Kurulu’ndan izin alınacaktır. Bakanlar Kurulu iznine esas teşkil etmek üzere, gerekli belgeleri hazırlayacak olan belediye, il özel idare ve mahalli idare birlikleri, bu belgeleri Valiliklere ulaştıracaktır. Vali tarafından, vali yardımcısı başkanlığında kurulacak komisyon marifetiyle yapılacak kontrollerin ardından belgeleri tamam olanların bilgileri, il bazında hazırlanarak Bakanlığa iletilecektir. Belgeler Valiliklerde muhafaza edilerek bu çerçevede yeni kurulacak şirketler için Bakanlar Kurulu Kararı alınacaktır. İçişleri Bakanlığı’nın genelgesine göre il özel idareleri ve nüfusu 50.000’den fazla olan belediyeler ile belediye bağlı kuruluşları, Anonim veya Limited şirket kurma konusunda serbest bırakılmıştır. Nüfusu 50 binden az olan belediyeler ile 35 kişiden az personel istihdam edecek olan mahalli idare birlikleri ise Limited şirket kuracaktır.

MEMURLAR, BELEDİYE ŞİRKETLERİNDE GÖREV ALABİLİR Mİ?

696 Sayılı KHK’nın amir hükümleri çerçevesinde yeni kurulacak belediye ve yerel yönetim şirketlerinin kurulma sürecinde öne çıkan soruların başında, belediye, il özel idaresi ve mahalli idare çalışanlarının bu şirketlerde görev alıp alamayacağı gelmektedir. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun memurlara ticaret ve diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunma yasağını düzenleyen 28. Maddesi’nde şu hüküm yer almaktadır;

“…Memurlar Türk Ticaret Kanununa göre (Tacir) veya (Esnaf) sayılmalarını gerektirecek bir faaliyette bulunamaz, ticaret ve sanayi müesseselerinde görev alamaz, ticari mümessil veya ticari vekil veya kollektif şirketlerde ortak veya komandit şirkette komandite ortak olamazlar. (Görevli oldukları kurumların iştiraklerinde kurumlarını temsilen alacakları görevler hariç)…”

5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun şirket kurulmasını düzenleyen 26. Maddesi’nde ise şu hüküm yer almaktadır;

“Büyükşehir belediyesi kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre sermaye şirketleri kurabilir. Genel sekreter ile belediye ve bağlı kuruluşlarında yöneticilik sıfatını haiz personel bu şirketlerin yönetim ve denetim kurullarında görev alabilirler…”

Bu hükümler çerçevesinde belediye, il özel idaresi ve mahalli idare birliklerinde çalışan memurların, bu kuruluşların iştiraki olan şirketlerde, kurumlarını temsilen görev almaları, yönetim ve denetim kurulu üyesi olabilmeleri mümkündür. Hali hazırda mevcut belediye şirketlerinde de belediye çalışanları görev almaktadır.

BELEDİYE ÇALIŞANI ŞİRKET YÖNETİCİSİ OLABİLİR Mİ?

Belediye çalışanlarının, belediye şirketlerinde yönetici olup olamayacağına ilişkin de soru işaretleri ve zaman zaman tartışmalı uygulamalar ortaya çıkmaktadır. Bu konuda Sayıştay Temyiz Kurulu’nun 17 Mart 2015 tarihli kararında, Sivas Belediye Başkanlığı Sibeski Müdürlüğü’nde mühendis kadrosunda bulunan Hasan Karaman isimli çalışanın belediye şirketi Özbelsan A.Ş.’de şirket müdürü olarak görev yapmasıyla ilgili olarak;

“…Aynı Kanun’un (657 Sayılı Kanun) 28’inci maddesinde; “Memurlar Türk Ticaret Kanununa göre (Tacir) veya (Esnaf) sayılmalarını gerektirecek bir faaliyette bulunamaz, ticaret ve sanayi müesseselerinde görev alamaz, ticari mümessil veya ticari vekil veya kollektif şirketlerde ortak veya komandit şirkette komandite ortak olamazlar. (Görevli oldukları kurumların iştiraklerinde kurumlarını temsilen alacakları görevler hariç).” hükmü bulunmaktadır.

Söz konusu hükümden, memurların ticaret ve sanayi müesseselerinde görev alamayacağı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, yukarıda adı soyadı yazılı memurun, bir ticaret şirketi olan Özbelsan A.Ş.’de görev alabilmesi mümkün değildir. Bahsi geçen hükümde, memurların görevli oldukları kurumların iştiraklerinde kurumlarını temsilen alacakları görevler, kapsam dışı bırakılmakla birlikte, memurların hükümde belirtilen istisnaya dayanarak yürüttükleri temsil görevleri asıl işlerinin yanında yürütülen bir görevdir. Dolayısıyla, adı geçen memurun 08.04.2004 tarihinden itibaren Özbelsan A.Ş.’de görevlendirilmesi ve genel müdür olarak mesaisinin tamamını anılan şirkette geçirmesi nedeniyle söz konusu istisna kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.

… ÖZBELSAN A.Ş. Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş, kendi tüzel kişiliği olan bir şirkettir. Bu şirketin Sivas Belediyesi iştiraki bir şirket olması, şirketin kurum içi bir birim olduğunu ve Belediye’nin görev alanı içindeki asli kamu hizmetlerini yerine getirdiğini göstermez. Bu nedenle Belediye’ce ÖZBELSAN A.Ş.’ye yapılan geçici görevlendirme işlemi, kurum içi görevlendirme sayılamaz. Yine bu nedenle ÖZBELSAN A.Ş.’ye yapılan görevlendirme Belediyenin görev alanı içinde yer alan bir hizmeti yürütmek amacıyla yapılamayacaktır. Ayrıca ÖZBELSAN A.Ş.’ye geçici görevlendirmeyle gönderilen personel Hasan Karaman’ın uzmanlık alanı ile ilgili bir görevlendirmeden de söz edilemeyecektir…” ifadelerine yer verilmiştir.

Aynı olaya ilişkin yapılan karar düzeltme itirazının ardından 10 Mayıs 2016 tarihli Sayıştay Temyiz Kurulu Kararında ise,

“…Yapılan görevlendirmenin kurum içi bir görevlendirme niteliği taşıması, her iki kurumun 1’inci derece yetkili amirinin Belediye Başkanı olması ve görevlendirmeden dolayı …’a … TL huzur hakkı dışında aylık ya da ücret adı altında başkaca bir ödeme yapılmamış olması nedeniyle karar düzeltilmesi talebinin kabulüyle…” denilmektedir.

Böylece ilk kararda belediye çalışanlarının, bu kurumların şirketlerinde yönetici pozisyonunda görev yapmasıyla ilgili aleyhte bir karara imza atılmış, belediye çalışanının belediye şirketinde şirket müdürü olarak görev yapması kanuna aykırı bulunmuş, bu durumun ayrıca kurum için bir görevlendirme de sayılamayacağına hükmedilmiştir. Düzeltme kararında ise ilgili kişiyle hakkında verilen tazmin kararı kaldırılmış, ancak belediye çalışanlarının belediye şirketlerinden yönetici olamayacaklarına ilişkin hüküm konusunda bir değerlendirmeye girilmemiştir.

SONUÇ

Sonuç olarak belediye, il özel idareler ve mahalli idare birliklerinde görev yapan memurların, yerel yönetim şirketlerinde yönetim ve denetim kurulu üyesi olarak görev yapabileceğini değerlendiriyoruz. Bunun yasal dayanağı da 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 26. Maddesi ile sağlanan istisnadır.

İlgili Yargıtay kararı için tıklayınız. İlgili Sayıştay Kararı için tıklayınız. YASAL UYARI Bu çalışma Kamutech Yazılım A.Ş. mevzuat grubu uzmanları tarafından hazırlanmıştır. Makalenin her türlü yayın hakkı Kamutech Yazılım A.Ş.'ye aittir. Kaynak göstermek ve link vermek kaydıyla alıntı yapılabilir.

 

Ekli Dosyalar

14 Şub 2018 - 08:57 - Belediye İşçileri


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kamu İşçileri Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kamu İşçileri hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Kamu İşçileri editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Kamu İşçileri değil haberi geçen ajanstır.

11

Hukuk - Belediyede 657 ye tabi çalışmaktayım.Hukuk fakültesini bitirdim fakat staj yapmadım.Belediye bünyesinde norm kadroların dolunolması münasebetiyle belediye şirketine hukuk müşaviri olarak atanmamda herhangi bir sorun olur mu?Nasıl bir yol izlememizi tavsiye edersiniz?

Teşekkürler.

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 14 Şubat 08:57
10

Zübeyde Nur Yatgın - Konu ile alakalı https://www.kamuiscileri.net/isci-fazla-calisma-yapmaya-zorlanabilir-mi-iscinin-bilgi-ve-performansini-arttirmak-icin-yapilan-toplantilara-katilmasi-fazla-calisma-olarak-degerlendirilebilir-mi-7441.html yazımıza göz atabilirsiniz.

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 14 Şubat 08:57
09

halim yolcu - belediyede 4 d işçisi olarak güvenlik görevlisi olarak çalışıyorum

1 zorla mesaiye yazıyorlar gitmeme hakkım varmıdır

2 işimin dışında izinli günlerimizde abuk subuk işler için çağırıyorlar zoraki olarak

3 mesaiye gitsek bile işimizin dışında otopark işi yapıyoruz

bunlar için napmalıyım saygılarımla

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 14 Şubat 08:57
08

Musti - MERHABA ZÜBEYDE HANIM İŞVEREN PEKI BANU ISTEDIĞI MUDURLUKDE DEGERLENDIRE BILIRMI? ŞIMDIDEN TESEKKURLER

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 14 Şubat 08:57
07

Zübeyde Nur Yatgın - Şu an için imkan görünmüyor. Kadrolu işçilerin kurum değişikliği, kurumlar arası geçiş gibi hakları yok.

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 14 Şubat 08:57
06

Musti - MERHABA ZÜBEYDE HANIM BEN BELEDIYE İKTISADI TEŞEKKULERIN DE ÇALIŞMAKTAYİM VE ÇALIŞTIĞIM BELEDIYEDE TAŞERON ISCILERI 2 ISTIRAK SIRKETI ADI ALTINDA TOPLADI BENIM ISTEDIGIM UNVAN VE MÜDÜRLÜK ŞANSIMA OBUR SIRKET BUNYESINE ALINDI ŞIMDI BEN SIRKETIMI VE YA MUDURLUGUMU DEĞIŞTIRE BILIRMIYIM ŞIMDIDEN TEŞEKKÜR EDERIM.

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 14 Şubat 08:57
05

Zübeyde Nur Yatgın - İdare gerekli gördüğü takdirde sizi başka bir işte görevlendirebilir. Yapılan görev değişikliği mali ve sosyal haklarda bir değişiklik yaratmayacaktır.

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 14 Şubat 08:57
04

ertunç - merhaba ben kadroya geçişte forklift operatörü olarak geçiş yaptım çalıştıgım belediye beni forklift operatörlügünden başka bir yerde çalıştıra bilirmi bunun kanuni mevzuatı nedir

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 14 Şubat 08:57
03

Müdür - Belediyemizce kurulan şirket personel ltd. şti. şirketidir. Genel kurul başkanı ve şirket müdürü belediye başkanımız görünmektedir. Bir adet memur daha müdür olarak görevlendirmek istiyoruz. Ayrıca şirket aracılığı ile belediyemizde çalışan bir adet işçiyide bu maaşların yapılması, hakediş hazırlanması vs. ilgilenmesi için şirket müdürü yada şirket çalışanı olarak nasıl atayabiliriz.

Müdürler kurulu için huzur hakkı ve bu diğer çalışan için ekstra bir ücret ödemesi yapılması konusunda yol haritası nedir

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 14 Şubat 08:57
02

Madur - Kadro dediler fos cikti bizde oy veriuoruz deriz fos cikar ama haklarimiz verilmesse helal etmiyoruz.umudumuz halen var ama kimse salak deyil kelime oyunlariyla kandirdik sanmasinlar maymun gozunu acti.

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 14 Şubat 08:57
01

Madur - Slm belediyede calissanlarin haklari ne olcak maasta artma olcak mi ayda 48saatten fazla calisiyolar ama bunu kurum arti olarak gostermiyo hsklari ne olacak

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 14 Şubat 08:57