İşveren, İşçiye Ücretsiz İzin Vermek Zorunda Mıdır?

4857 sayılı İş Kanunu’nda yer alan ve işçinin hakkı olan ücretsiz izinler hangileridir? İşçi, ücretsiz izne ayrılmayı kabul etmediği takdirde işveren ısrar ederse bu durum işçi açısından haklı fesih sebebi sayılır mı?

İşçiler, hayatın olağan akışı içerisinde öngörülemeyen ihtiyaçları çerçevesinde izin kullanmaya gereksinim duyabilmektedirler.

İş Hukuku’nda, ücretli yıllık izin ve mazeret izin haklarına ilişkin detaylı hükümler söz konusudur.

Ücretsiz izin ise, ücretli izinden farklı olarak işçiye bu dönemde herhangi bir ücretin ödenmediği izin türüdür.

Ücretsiz izinde iş sözleşmesi askıda sayılır ve işveren ücret ödeme borcunu yerine getirmez.

Ücretsiz izin teklifi işverenden gelmişse bu durum çalışma koşullarında esaslı değişiklik sayılacağından, İş Kanunun 22. maddesi uyarınca işverenin ücretsiz izin teklifini işçiye yazılı olarak iletmesi, işçinin de bu teklifi 6 işgünü içinde yazılı olarak kabul etmesi gerekir. İşçi kabul etmediği sürece işveren tek taraflı olarak işçiyi ücretsiz izne gönderemez.

İşçi ücretsiz izne ayrılmayı kabul etmediği halde, işveren ısrar ederse bu durum işçi açısından haklı fesih sebebi sayılır.

Dolayısıyla ücretsiz izne zorlanan işçi, isterse iş sözleşmesini kıdem tazminatı alarak feshedebilir.

4857 sayılı İş Kanunu’nda yer alan ve işçinin hakkı olan ücretsiz izinler ise şunlardır:

İş Kanunu’nun 74. Maddesine göre, kadın işçinin 16 haftalık analık izninin bitiminden itibaren 6 aya kadar ücretsiz izin hakkı bulunmaktadır. İşçi istediği halde bu izni vermeyen işverene Kanunun 104. üncü maddesi gereğince 1.560 TL idari para cezası uygulanır.
Yıllık ücretli izinlerini işyerinin kurulu bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olan işçilere istemleri ve bu hususu belgelemeleri koşulu ile toplam 4 güne kadar ücretsiz izin verilmesi gerekir.

İş Kanunu’ndaki düzenlemelerin dışında, 5620 sayılı Kanun’da çeşitli ücretiz izinler söz konusudur?

5620 Sayılı Kanun’un 1. Ek Maddesi’ndeki hükümlere göre; kamu kurum ve kuruluşlarında sürekli işçi kadrosunda çalışan işçilere; bakıma muhtaç yakınlarının bulunması halinde, en çok 6 aya kadar ücretsiz refakat izni verilebilmesi düzenlenmiştir. Bu süre, aynı şartların geçerli olması halinde 1 yıla kadar uzatılabilecektir.

Sürekli işçinin, refakat izni kullanabilmesi için bakıma muhtaç yakınının durumunu raporla belgelendirilmesi gerekir.

Aynı Kanun maddesinin ikinci fıkrası ile de 10 hizmet yılını tamamlamış olan sürekli işçilere, istekleri halinde 6 aya kadar bir kereye mahsus ücretsiz izin hakkı tanımıştır. Bu izin, bütün işçilik süreleri boyunca bir kez ve bir defada kullanılmak üzere verilecektir.

Yine 5620 sayılı Kanun’un 1. Ek Maddesinin üçüncü fıkrasıyla, memur olan eşin devlet tarafından yetiştirilmek üzere yurt dışına gönderilmesi ya da yurt içine veya yurt dışına sürekli görevle atanması durumunda, işçi olan eşlere ücretsiz izin hakkı tanınmıştır. Bu haktan, öğrenci olan eşi eğitim amacıyla yurt dışına gönderilen veya giden işçiler de yararlanabilir.

Bu ücretsiz izin, işçilik süresince her defasında 1 yıldan az olmamak üzere en çok 8 yıla kadar verilebilir.

Ayrıca Toplu İş Sözleşmelerinde, işçiye ücretsiz izin hakkı tanınmış olabilir. Kimi toplu sözleşmelerde bu ücretsiz izin hakkı 45 gün, kimilerinde daha uzundur.

Dolayısıyla İşveren, Kanunda veya Toplu İş Sözleşmesinden tanımlanmış ücretiz izin haklarını işçiye kullandırmakla yükümlüdür.

Ancak Kanun’dan ya da toplu iş sözleşmesinden kaynaklı olmayan bir ücretsiz iznin işveren tarafından kullandırılması gibi bir zorunluluk söz konusu değildir.

11 Haz 2022 - 09:00 - Kamu İşçi


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kamu İşçileri Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kamu İşçileri hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Kamu İşçileri editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Kamu İşçileri değil haberi geçen ajanstır.