19 Mayıs'ta Çalışan İşçiye, Ücret Yerine İzni Verilebilir mi?

19 Mayıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı'nda çalışan işçiye, bu çalışması karşılığı olarak işveren tarafından ücret yerine izin verilebilir mi? İşçi bu izni kabul etmek zorunda mı? Yasal olarak böyle bir izin ücret yerine geçer mi? 

Bayram çalışmalarına ilişkin hem işçilerin hem de işverenlerin en çok merak ettiği hususlardan biri, bayram mesaisinde ücret yerine fazla çalışmada olduğu gibi serbest zaman izninin verilip verilemeyeceğidir.

Bilindiği gibi fazla çalışma ( fazla mesai), çalışma hayatının bir parçasıdır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 63. maddesinde çalışma süresi haftada en çok 45 saat olarak belirlenmiş, 45 saati aşan süreler fazla çalışma kabul edilmiştir.

İşçinin normal çalışma süresinin sözleşmelerle haftalık 45 saatin altında belirlenmesi halinde ise, bu süreden fazla, ancak 45 saate kadar olan çalışmalar “ fazla sürelerle çalışma” olarak adlandırılır. Örneğin haftalık çalışma süresinin 40 saat belirlendiği durumlarda 45 saate kadar olan çalışma “fazla sürelerle" çalışmadır.

Aynı Kanun’un 41. maddesinin dördüncü fıkrasında ise fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma durumunda işçiye, bu sürelere ilişkin ilave ücret yerine isterse serbest zaman kullanma hakkı tanımıştır.

Serbest zaman izni, fazla mesai ücretinin yerine verildiği için izin olarak da artırımlı uygulanmalıdır. Buna göre; her 1 saat fazla çalışma için 1 saat 30 dakika, her 1 saat fazla süreli çalışma içinse 1 saat 15 dakika serbest zaman izni söz konusudur.

Serbest zaman uygulaması için işçinin onayının alınması gerekir. İşçi serbest zaman iznini, çalışma süreleri içinde ve işverenin uygun gördüğü bir tarihte kullanabilir. Bununla birlikte işçinin serbest zaman iznini kullanma talebi, 6 ay içinde karşılanmalıdır. Bu süre içerisinde serbest zaman iznini kullanma talebi yerine getirilemiyorsa fazla mesai ücretinin ödenmesi gerekir.

Peki fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma karşılığından verilebilen serbest zaman izni, ulusal bayram ve genel tatil çalışmalarında da uygulanabilir mi?

Örneğin 19 Mayıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı'nda çalışan işçiye, bu çalışması karşılığı olarak işveren tarafından ücret yerine izin verilebilir mi? İşçi bu izni kabul etmek zorunda mı? Yasal olarak böyle bir izin ücret yerine geçer mi?  

Öncelikle şunu belirmek gerekir ki; serbest zaman uygulaması, fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışmaya ilişkin bir düzenlemedir. Bir diğer ifade ile fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışmanın bir parçasıdır. 

Nitekim Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2015/26859 E., 2018/84 Kararında, şöyle denilmektedir:

“Davacı işçinin ulusal bayram ve genel tatil günlerindeki çalışmalarının karşılığı olarak ücrete hak kazanıp taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır

4857 sayılı İş Kanunu’nda serbest zaman, fazla mesai çalışması için öngörülmüştür. İşçi tatil günleri çalışmış ise bunun karşılığı ücretin ödenmesi gerekir. Bu çalışma sonrası karşılığında izin kullandırılması, tatil ücretine hak kazanamayacağını göstermez. Zira tatil çalışmaları karşılığı serbest zaman veya izin verilmesi yasaya uygun değildir.”

Dolayısıyla serbest zaman uygulamasının kapsamının genişletilip, ulusal bayram, genel tatil ya da hafta tatili çalışması için de ücret yerine serbest zaman izni verilmesi mümkün değildir.

İşçi böyle bir teklifi kabul etmiş olsa dâhi uygulama yasal olmayacaktır. Ulusal bayram, genel tatil ya da hafta tatili çalışması yapan işçiye, söz konusu günlerdeki çalışmaları karşılığında Kanun’da ya da toplu sözleşmede öngörülen ücretin ödenmesi gerekir.

19 May 2022 - 11:40 - İşçi Maaşı


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kamu İşçileri Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kamu İşçileri hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Kamu İşçileri editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Kamu İşçileri değil haberi geçen ajanstır.