Belediye Şirketlerinin Tutması Gereken Ticari Defterler Nelerdir?

Belediyeler tarafından kurulan anonim ve limited şirketler, Türk Ticaret Kanununa (TTK) göre tacir vasfına sahiptir. Dolayısıyla, diğer şirketler gibi belediye şirketleri de tacirdir. Anılan Kanunda tacirler için bazı yükümlülük ve sonuçlar öngörülmüş olup, bunlardan birisi de ticari defterlerin tutulmasıdır. O halde, tacir sıfatını haiz olan belediye şirketleri de, TTK’da öngörülen ticari defterleri tutmakla yükümlüdür. TTK’ya göre tutulması gereken defterler ise şunlardır:

-          Yevmiye defteri,

-          Defteri kebir,

-          Envanter defteri,

-          Pay defteri,

-          Yönetim kurulu karar defteri,

-          Genel kurul toplantı ve müzakere defteri.

Söz konusu defterler hakkında kısaca bilgi vermek gerekirse;

- Yevmiye defteri, kayda geçirilmesi gereken işlemlerin ilgili belge veya ispata dayanan evraktan çıkarılarak tarih sırasıyla ve madde halinde düzenli olarak yazıldığı defterdir. Yevmiye defteri ciltli ve sayfaları müteselsil sıra numaralı olur; ancak değiştirilebilen yapraklı defterler de kullanılabilir.

- Defteri kebir, yevmiye defterine geçirilmiş olan işlemleri buradan alarak sistemli bir şekilde ilgili olduğu hesaplara dağıtan ve tasnifli olarak bu hesaplarda toplayan defterdir. Defteri kebir ciltli ve sayfaları müteselsil sıra numaralı olur; ancak yevmiye defterinde olduğu gibi bu defter de değiştirilebilen yapraklı olarak kullanılabilir.

- Envanter defteri, şirketin açılışında ve açılıştan sonra her hesap döneminin sonunda taşınmazların, alacakların, borçların, nakit para tutarının ve varlıklar ile borçların değerlerinin teker teker kaydedildiği ciltli ve sayfaları müteselsil sıra numaralı defterdir. Belediye şirketlerinde envanter, düzenli bir faaliyetin akışına uygun düşen süre içinde ve her halükarda hesap döneminin sonundan itibaren üç ay içinde çıkarılır ve bu deftere kaydedilir.

- Pay defteri, belediye şirketlerinde ortakların kaydedildiği ciltli ve sayfaları müteselsil sıra numaralı defterdir.

- Genel kurul toplantı ve müzakere defteri, belediye şirketlerinin genel kurul toplantısında görüşülen hususların ve alınan kararların kaydedildiği ciltli ve sayfa numaraları teselsül eden defterdir. Bu defter, genel kurul toplantısı yapılırken genel kurulda sorulan sorular, verilen cevaplar, sunulan önergeler, alınan kararlar işlenerek düzenlenebileceği gibi, hazırlanan toplantı tutanağının deftere yapıştırılması şeklinde de tutulabilir.

- Karar defteri, yönetim organının şirket yönetimi ile ilgili olarak aldığı kararların yazıldığı ciltli ve sayfa numaraları teselsül eden defterdir. Şirketin türünün anonim ve limited olmasına bağlı olarak karar defterinin tutulma usulü de değişmektedir. Buna göre, anonim şirket şeklinde kurulan belediye şirketlerinde yönetim kurulu karar defterinin tutulması zorunludur. Limited şirket şeklinde kurulan belediye şirketlerinde ise müdürler tarafından alınan kararlar, genel kurul toplantı ve müzakere defterine kaydedilebileceği gibi ayrı bir müdürler kurulu karar defteri de tutulabilir. Söz konusu kararları, aynı veya ayrı deftere kaydetme hususunda limited şirket takdir hakkına sahiptir. Müdürler kurulu karar defterinin ayrıca tutulması halinde, bu defter hakkında anonim şirketlerin tuttuğu yönetim kurulu karar defterine ilişkin kurallar uygulanır.

Ticari Defterlerin Açılış ve Kapanış Onayları Nasıl Yapılır?

Belediye şirketleri tarafından fiziki ortamda tutulan ve yukarıda yer verilen defterlerin tamamı açılış onayına tabidir. Bu defterlerin açılış onaylarının, şirketin kuruluşu sırasında, kullanılmaya başlanmadan önce ve ayrıca yeni hesap dönemi öncesinde Aralık ayı sonuna kadar yaptırılması gerekmektedir. Ancak, pay defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defterinin yeterli yaprakları varsa izleyen hesap dönemlerinde de açılış onayı yaptırılmaksızın kullanılmaya devam edilebilir. Açılış onayları, şirketin kuruluşu sırasında ticaret sicili müdürlüğü, diğer durumlarda ise noter tarafından yapılır.

Açılış onayı ticari defterlerin hepsi için öngörülmüşken, kapanış onayı sadece yevmiye defteri ve yönetim kurulu karar defteri için kabul edilmiştir. Bu halde, yönetim kurulu karar defterinin kapanış onayının Ocak ayının, fiziki ortamda tutulan yevmiye defterinin kapanış onayının ise Haziran ayının sonuna kadar notere yaptırılması gerekmektedir.

Öte yandan, gerekli şartları sağlayan belediye şirketlerinin hali hazırda yevmiye defteri ve defteri kebiri e-defter olarak tutması zorunludur. Bu şekilde tutulan defterlerin açılışında ve/veya kapanışında noter onayı aranmaz.

Ticari Defterlerin Tutulma Usulü Nedir?

Ticari defterler ve gerekli diğer kayıtlar Türkçe tutulur. Kısaltmalar, rakamlar, harfler ve semboller kullanıldığı takdirde bunların anlamları açıkça belirtilir. Defterlere yazımlar ve diğer gerekli kayıtların; eksiksiz, doğru, zamanında ve düzenli olarak yapılması şarttır. Defterlerde kayıtlar arasında boşluk bırakılması ve satır atlanması, bir yazım veya kaydın önceki içeriği belirlenemeyecek şekilde çizilmesi, değiştirilmesi, kayıt sırasında mı yoksa daha sonra mı yapıldığı anlaşılmayan değişikliklerin yapılması yasaktır.

Diğer taraftan, belediye şirketleri, ticari defterleri ve bu defterlere yapılan kayıtların dayandığı belgeleri 10 yıl boyunca saklamakla yükümlüdür.

Ticari Defterlere İlişkin Türk Ticaret Kanununda Öngörülen Cezalar Nelerdir?

- Ticari defterlerin açılış ve kapanış onaylarını yaptırmayan ve bu defterleri mevzuata uygun bir şekilde tutmayan belediye şirketleri, 2019 yılı için 7.658 TL idari para cezasıyla cezalandırılır. Bu fiillerin idari yaptırım uygulanıncaya kadar birden çok işlenmesi halinde ise verilecek ceza iki kat artırılır. Ayrıca, söz konusu onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defterler, görülen davalarda belediye şirketi aleyhine delil olur.

- Sermaye şirketi olmaları nedeniyle belediye şirketleri, Ticaret Bakanlığının denetimine tabidir. Bu denetim kapsamında, şirkete ait defter, kayıt ve belgelerin denetim elemanlarınca istenmesine rağmen verilmemesi veya eksik verilmesi halinde belediye şirketinin yetkilileri, 300 günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılır.

- Ticari defterlerin mevcut olmaması veya hiçbir kayıt içermemesi yahut TTK’ya uygun saklanmaması hallerinde, sorumlu belediye şirketinin yetkililerine 300 günden az olmamak üzere adli para cezası verilir.

- Ticari defterlere kasıtlı olarak gerçeğe aykırı kayıt yapan belediye şirketinin yetkilileri, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.

Sonuç olarak;

- Tacir sıfatına sahip olan belediye şirketleri, yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, pay defteri ve yönetim kurulu karar defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defteri tutmakla yükümlüdür.

- Ticari defterlerin TTK’da öngörülen süreler için açılış ve kapanış onaylarının yaptırılması ve söz konusu defterlerin anılan Kanuna uygun tutulması gerekmektedir.

- Aksi takdirde, belediye şirketlerinin yöneticileri adli ve idari yaptırımlarla karşı karşıya kalabilecektir.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Mustafa GÜNEŞ - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kamu İşçileri Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kamu İşçileri hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Kamu İşçileri editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Kamu İşçileri değil haberi geçen ajanstır.



Anket Sürekli İşçilere Tayin ve Becayiş Hakkı Verilmeli midir?